VAI TRÒ DẪN DẮT VÀ PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN ĐỂ GIỮ VỮNG “TRẬN ĐỊA TƯ TƯỞNG” CỦA ĐẢNG
Nguyễn Thị Hiền
Giảng viên Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh
Tóm tắt: Kỷ nguyên số và sự phát triển mạnh mẽ của các phương tiện truyền thông hiện đại đã biến không gian mạng trở thành “trận địa” phức tạp trong công tác tư tưởng. Bài báo tập trung làm rõ tính cấp thiết và nội hàm khoa học về vai trò dẫn dắt, định hướng dư luận và phản biện xã hội của giảng viên lý luận chính trị (LLCT) nhằm giữ vững “trận địa tư tưởng” của Đảng. Trên cơ sở phân tích thực trạng tương tác tư tưởng trong môi trường số, đặc biệt là cơ chế tác động của thuật toán và các thủ đoạn chống phá tinh vi, nhóm tác giả đề xuất hệ giải pháp đồng bộ nhằm phát huy vai trò của giảng viên LLCT từ “bộ lọc thụ động” thành “lực lượng tiên phong chủ động”.
Từ khóa: Giảng viên lý luận chính trị; vai trò dẫn dắt; phản biện xã hội; trận địa tư tưởng; không gian mạng.
I. MỞ ĐẦU
Hiện nay, Cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số quốc gia đã biến không gian mạng thành môi trường sinh hoạt thứ hai của con người, đặc biệt là giới trẻ. Theo Báo cáo dữ liệu số Việt Nam năm 2025, “Việt Nam có 76,2 triệu người dùng mạng xã hội, chiếm 75,2% tổng dân số”1, điều này cho thấy môi trường số hiện là không gian định hình thế giới quan của người Việt Nam. Thực tế này biến mạng xã hội thành địa bàn đấu tranh tư tưởng gay gắt vì các thế lực thù địch không ngừng lợi dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh (AI) để chế bản thông tin, ngụy tạo truyền thông nhằm xuyên tạc thông tin, phủ định bản chất tốt đẹp của chế độ và hạ thấp vai trò lãnh đạo của Đảng ta.
Quán triệt quan điểm chỉ đạo của Đảng ta trong việc “kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh;… bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”2, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác quan điểm sai trái trên không gian mạng càng trở nên cấp bách. Đây là điều kiện cốt lõi để giữ vững trận địa chính trị trong kỷ nguyên phát triển mới. Trong đó, đội ngũ giảng viên LLCT tại các cơ sở giáo dục và đào tạo là lực lượng quan trọng, trực tiếp bồi đắp bản lĩnh chính trị, tư duy phản biện và nâng cao “kháng thể” tư tưởng cho thế hệ trẻ.
II. NỘI DUNG
1. Cơ sở khoa học về vai trò “dẫn dắt” và “phản biện xã hội” trên không gian mạng của giảng viên lý luận chính trị
1.1. Bản chất lý luận về vai trò “dẫn dắt” và “phản biện xã hội” của giảng viên lý luận chính trị
Trong hệ thống nền tảng tư tưởng của Đảng, chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam mọi hành động, quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Bước vào thời kỳ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, công tác tư tưởng đang phải đối mặt với nhiều thách thức phức tạp khi các thế lực thù địch liên tục đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy xu hướng “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, qua đó làm xói mòn niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa. Trước bối cảnh đó, vai trò của giảng viên LLCT không chỉ là truyền thụ tri thức hàn lâm, mà còn định hướng tư tưởng cho người học.
Vai trò “định hướng tư duy”, “dẫn dắt tư tưởng” thể hiện qua việc đội ngũ giảng viên LLCT trực tiếp trang bị thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng, vun đắp bản lĩnh chính trị, giúp sinh viên hình thành tư duy phản biện, sáng tạo, từng bước chuyển hóa nhận thức lý luận thành hành động yêu nước. Bên cạnh đó, lực lượng này còn giữ vai trò “phản biện xã hội”; là chủ thể đồng hành, hướng dẫn người học vận dụng tri thức và phương pháp để giải mã, phân tích bản chất các hiện tượng kinh tế - xã hội phức tạp, từ đó nâng cao năng lực phản biện, chủ động đấu tranh bác bỏ các quan điểm, nhận thức sai trái, thù địch.
Như vậy, với hai vai trò “dẫn dắt” và “phản biện”, giảng viên LLCT giữ vị trí, vai trò trung tâm trong việc tạo ra “kháng thể” tư tưởng và củng cố niềm tin, lý tưởng cho thế hệ trẻ.
1.2. Vai trò “trận địa tư tưởng” đặc biệt của không gian mạng trong tình hình mới
Không gian mạng hiện nay có sợ chuyển hóa từ công cụ công nghệ thuần túy sang một “trận địa tư tưởng” đặc biệt, đặt ra yêu cầu cấp bách cho công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trận địa này mang ba đặc trưng chiến lược:
Tốc độ lan truyền phi tuyến tính;
Phạm vi tác động không biên giới, đến mọi giai tầng xã hội;
Tính ẩn danh cao bằng công nghệ hiện đại nhằm né tránh trách nhiệm pháp lý.
Trên môi trường mạng, các thông tin xuyên tạc và nội dung xấu độc có khả năng lan truyền với tốc độ rất nhanh, tiếp cận hàng triệu người trêm phạm vi toàn cầu chỉ trong thời gian ngắn thông qua các thiết bị thông minh và nền tảng số. Trước thực tế đó, các biện pháp kỹ thuật hay xử lý hành chính chỉ mang tính ngọn. Giải pháp gốc rễ, sống còn là phải tạo ra “kháng thể tư tưởng” tự nhiên cho thế hệ trẻ, trong đó sinh viên là đối tượng nhạy bén nhưng dễ dao động tư tưởng nếu thiếu nền tảng tri thức lý luận vững chắc. Do vậy, nếu đội ngũ nhà giáo đứng ngoài môi trường số sẽ tự thu hẹp tầm ảnh hưởng, ngược lại, việc làm chủ không gian này bằng phương pháp hiện đại sẽ nhân lên mạnh mẽ sức lan tỏa của giáo dục chính thống.
2. “Xung đột tư tưởng” trên môi trường số và những thách thức đối với giáo dục lý luận chính trị hiện nay
2.1. Ma trận thông tin xấu độc và “bẫy thuật toán” thao túng tâm lý giới trẻ
Ngày nay, sự bùng nổ của hạ tầng số và các nền tảng giải trí xuyên quốc gia như: Facebook, TikTok, Telegram, Threads, Youtube… vô hình trung đã tạo ra ma trận thông tin phức tạp, đe dọa trực tiếp đến an ninh tư tưởng. Các thế lực thù địch ngày càng đẩy mạnh việc phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; đồng thời bóp méo các giá trị lịch sử, văn hóa dân tộc nhằm gây hoài nghi, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đáng chú ý, các nội dung xấu độc thường được che giấu dưới nhiều hình thức tinh vi, đánh vào tâm lý tò mò, bức xúc và nhu cầu tiếp nhận thông tin nhanh của dư luận xã hội để gia tăng mức độ lan truyền và tương tác trên không gian mạng.
Nguy cơ này bị đẩy lên mức độ nghiêm trọng do “bẫy thuật toán” thao túng của các nền tảng số. Với mục tiêu “giữ chân người dùng”, các thuật toán trên nền tảng mạng xã hội và giải trí số thường ưu tiên phân phối những nội dung mang tính giật gân, cực đoan hoặc có khả năng kích thích cảm xúc tiêu cực, qua đó tạo sức lan tỏa và tương tác cao trong môi trường truyền thông số. Cùng với thói quen tiếp nhận hời hợt, lười kiểm chứng của một bộ phận người dùng vô hình trung tiếp tay, phát tán thông tin xấu độc, gây nhiễu loạn dư luận xã hội. Thực trạng này đòi hỏi công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị phải thay đổi căn bản theo hướng đúng, sáng tạo, hấp dẫn và kịp thời.
2.2. Hành vi tiếp nhận thông tin của giới trẻ và thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của thế lực thù địch
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng, hành vi tiếp nhận thông tin của giới trẻ hiện nay đang có sự dịch chuyển rõ nét từ các kênh truyền thống sang môi trường số và các nền tảng truyền thông trực tuyến. Theo Báo cáo điều tra thanh thiếu niên Việt Nam năm 2025, có “gần 17% thanh niên sử dụng mạng xã hội trên 8 giờ mỗi ngày”3. Việc tiêu tốn phần lớn quỹ thời gian trên không gian mạng khiến sự chú ý bị phân rã, dẫn đến nguy cơ mất kiểm soát hành vi bản thân. Thanh niên có xu hướng tiêu thụ thông tin qua các video ngắn, bình luận tự phát, tự do ngoài khuôn khổ hơn là nghiên cứu tài liệu chính thống, trong khi năng lực kiểm chứng thông tin và nhận diện thao túng truyền thông còn nhiều hạn chế.
Nắm bắt điểm yếu này, âm mưu “diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch đã chuyển từ thủ đoạn truyền thống sang tinh vi hơn theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”. Chúng chống phá dưới lớp ngụy trang “nội dung dạng góp ý”, “phân tích khách quan”, kết hợp với trí tuệ nhân tạo tạo sinh để cắt ghép hình ảnh, giả mạo thông tin nhằm xóa nhòa ranh giới thật giả, đúng sai. Chúng lợi dụng các vấn đề nhạy cảm, vụ việc cá biệt phát sinh trong thực tiễn để quy chụp bản chất chế độ, kích động tâm lý bất mãn, thúc đẩy lối sống tự do, thực dụng và mục tiêu cao hơn là “phi chính trị hóa” thế hệ trẻ, góp phần làm trầm trọng hơn tình trạng “nhạt Đảng, khô Đoàn, phai mờ chính trị” trong thanh niên.
2.3. Khoảng trống năng lực số và sự lệch pha trong mô hình giáo dục lý luận chính trị truyền thống
Sự vận động và phát triển không ngừng của không gian số đã và đang đặt ra những thách thức khách quan đối với công tác giáo dục LLCT tại các cơ sở đào tạo. Hiện nay, hệ thống phương pháp và năng lực chuyên môn trong lĩnh vực này đang tồn tại những bất cập nhất định, dẫn đến sự thiếu đồng bộ giữa khung lý thuyết giảng dạy với yêu cầu thực tiễn của xã hội hội nhập.
Qua khảo sát, phương pháp sư phạm của một bộ phận giảng viên vẫn còn nặng về “thuyết trình độc thoại” một chiều, áp đặt, thiếu không gian tương tác với người học; kỹ năng tư duy phản biện, sáng tạo của sinh viên chưa được chú trọng. Nội dung bài giảng còn mang tính lý thuyết thuần túy, chưa gắn kết linh hoạt với các vấn đề thời sự mà sinh viên quan tâm trên mạng xã hội.
Bên cạnh đó, năng lực số và kỹ năng sáng tạo nội dung của giảng viên LLCT còn hạn chế, đi kèm với tâm lý ngại va chạm, né tránh tranh luận trên môi trường trực tuyến. Chính sự thiếu hụt các mô hình kết nối đồng bộ giữa giảng dạy chính khóa với truyền thông số đã tạo ra kẽ hở nhận thức, khiến không ít sinh viên ngại trao đổi, chia sẻ, tranh luận, dẫn đến tình trạng ngại học LLCT, “phai mờ chính trị” trong thanh niên. Một khi tiến trình giáo dục để lại khoảng trống và người thầy thiếu năng lực số thì các luồng thông tin sai lệch sẽ lập tức xâm nhập để lấp đầy. Do vậy, để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đòi hỏi phải kết hợp giữa quản lý kỹ thuật và giáo dục định hướng, đưa đội ngũ giảng viên LLCT trở thành chủ thể chủ động kiểm soát trận địa này.
3. Chuyển đổi vai trò của giảng viên lý luận chính trị từ “định hướng thụ động” đến “chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng” trên không gian mạng
3.1. Hạt nhân định hướng nhận thức và xây dựng “hệ miễn dịch” tư tưởng cho thế hệ trẻ
Trong tiến trình cách mạng, công tác tư tưởng luôn giữ vai trò tiền đề, định hướng cho mọi hành động thực tiễn. Đối với môi trường sư phạm, đội ngũ giảng viên LLCT chính là lực lượng cốt lõi, trực tiếp chuyển hóa mục tiêu chiến lược này vào quá trình đào tạo và rèn luyện nhân cách người học. Sức mạnh và tương lai của một quốc gia phụ thuộc lớn vào bản lĩnh chính trị của thế hệ trẻ. Chính vì vậy, việc định hình thế giới quan và bản lĩnh tư tưởng vững vàng cho sinh viên trong giai đoạn này là yêu cầu hệ trọng, liên quan trực tiếp đến tầm vóc và sự trường tồn quốc gia.
Dưới sự tác động mạnh mẽ của kỷ nguyên số, đội ngũ giảng viên LLCT không chỉ là “bộ lọc thông tin”, mà còn là hạt nhân định hướng chủ động. Thông qua các hoạt động giáo dục, giảng viên thiết lập nền tảng để sinh viên tiếp thu có hệ thống bản chất khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đây chính là giải pháp căn cơ nhằm xây dựng bản lĩnh chính trị kiên định, giúp người học không bị dao động trước các luận điệu xuyên tạc, sai sự thật.
Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, khi các hệ giá trị bị nhiễu loạn, đội ngũ giảng viên còn mang sứ mệnh khơi dậy lòng yêu nước, lý tưởng sống cao đẹp và tinh thần cống hiến ở sinh viên. Người thầy không thể ngăn chặn quyền tiếp cận thông tin của sinh viên bằng mệnh lệnh hành chính, song hoàn toàn có khả năng tối ưu hóa năng lực tự bảo vệ của các em bằng việc trang bị kỹ năng, phương pháp nhận diện, phân biệt thông tin xấu độc, ngụy tạo, hiểu rõ các phương thức thao túng tâm lý đám đông và phân định dòng thông tin chính thống với các nội dung định hướng tiêu cực. Đó chính là “lá chắn thép” tạo ra “hệ miễn dịch” tư tưởng bền vững để sinh viên tự bảo vệ mình trước mọi thông tin trên môi trường mạng.
3.2. Chủ thể dẫn dắt tư duy phản biện khoa học trên môi trường số
Phản biện xã hội là một yêu cầu khách quan của đời sống xã hội hiện đại, giữ vai trò quan trọng trong việc mở rộng dân chủ, bảo đảm quyền tham gia của người dân vào quá trình hoạch định và thực thi các chủ trương, chính sách, qua đó góp phần thúc đẩy tiến trình dân chủ hóa trong xã hội. Tuy nhiên cần phải phân biệt phản biện khoa học với thái độ phủ định sạch trơn hoặc các hành vi công kích cực đoan, vô căn cứ của “chủ nghĩa tự do”.
Trên môi trường truyền thông số, giảng viên LLCT phải khẳng định vị thế là chủ thể dẫn dắt tư duy, định hướng cho sinh viên hiểu rằng một tư duy phản biện chân chính bắt buộc phải dựa trên cơ sở dữ liệu xác thực, phương pháp luận khoa học, tinh thần xây dựng và ý thức trách nhiệm đối với sự phát triển ổn định của đất nước. Do đó, thay vì ấn định tư duy cấm đoán khiên cưỡng hoặc né trách các vấn đề nhạy cảm, giảng viên cần cung cấp cho người học công cụ, phương pháp đúng đắn để phân tích bản chất sự việc. Một khi tư duy phản biện, sáng tạo được khơi dậy thì sinh viên sẽ hình thành thói quen lật ngược vấn đề, phân tích đa chiều, tôn trọng khách quan để từ đó bóc trần bản chất của các hành động xuyên tạc, chống phá. Đây chính là giải pháp quan trọng giúp thế hệ trẻ duy trì sự độc lập trong tư duy, không theo tâm lý đám đông hoặc bị thao túng bởi truyền thông bẩn trên không gian mạng.
3.3. Chiến sĩ tiên phong “xây” và “chống” trên mặt trận truyền thông
Ngày nay, sự phát triển công nghệ đã xóa nhòa ranh giới vật lý của lớp học truyền thống, đặt người học vào tâm điểm của dòng chảy thông tin mọi lúc, mọi nơi. Thực tiễn cho thấy, nếu các nguồn thông tin đúng đắn vắng bóng trên các nền tảng số hoặc bị hạ thấp vai trò thì không gian mạng ngay lập tức sẽ bị chiếm lĩnh bởi các luồng thông tin độc hại, thiếu kiểm chứng. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu đối với đội ngũ giảng viên LLCT phải nhận thức đầy đủ vai trò, trách nhiệm của mình trên mặt trận tư tưởng, từ đó chủ động xây dựng sự hiện diện, nâng cao năng lực dẫn dắt và mở rộng sức ảnh hưởng trong môi trường truyền thông số hiện nay.
Trong bối cảnh hiện nay, phương châm tác chiến cơ bản trên mặt trận này là thực hiện nghiêm túc nguyên lý gắn “xây” với “chống”, lấy cái đẹp dẹp cái xấu, dùng thông tin tích cực để triệt tiêu thông tin tiêu cực. Chính vì vậy, giảng viên LLCT cần trực tiếp tham gia sáng tạo các ấn phẩm truyền thông số hiện đại như: các bài phân tích ngắn, video chia sẻ kiến thức, tọa đàm trực tuyến hay các diễn đàn tương tác có nội dung chuẩn xác, sinh động. Việc chủ động lan tỏa những giá trị tốt đẹp là hành động thực tế nhằm giữ vững trận địa tư tưởng bảo vệ chế độ.
Bên cạnh đó, giảng viên LLCT cần phát huy vai trò là lực lượng trung gian quan trọng trong việc cụ thể hóa và đưa các nghị quyết, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn đời sống. Đồng thời, cần chủ động cập nhật, phân tích và định hướng nhận thức đối với các vấn đề thời sự nổi bật như: chiến lược quốc gia, chuyển đổi số, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững hay quyền, nghĩa vụ công dân nếu được soi chiếu dưới góc nhìn lý luận một cách khoa học, đại chúng sẽ giúp sinh viên thấu suốt bản chất của lý luận. Lý luận không phải là giáo điều, xa rời cuộc sống, mà chính là kim chỉ nam hành động, giúp thế giới quan khoa học, cách mạng của Đảng hòa nhập và dẫn dắt dòng chảy thông tin sinh động trên không gian mạng xã hội.
4. Giải pháp nâng cao năng lực định hướng tư tưởng của giảng viên lý luận chính trị trên môi trường số
Trước những thách thức phi truyền thống trên môi trường số, việc định hình và nâng tầm vị thế tiên phong của lực lượng giảng dạy LLCT trở thành nhiệm vụ chiến lược quan trọng. Mục tiêu này chỉ có thể đạt được thông qua triển khai đồng bộ các biện pháp đổi mới mang tính căn bản và cốt lõi.
4.1. Chuẩn hóa “phẩm chất chính trị” gắn với hiện đại hóa năng lực số của đội ngũ nhà giáo
Bản lĩnh chính trị, tư tưởng vững vàng là tiêu chuẩn, điều kiện tiên quyết định hình giá trị cốt lõi của đội ngũ nhà giáo. Theo đó, người thầy phải kiên định lập trường, có khả năng “đề kháng”, “miễn dịch” và chủ động đấu tranh trước các quan điểm sai trái, luận điệu xuyên tạc, hành động chống phá của các thế lực thù địch. Tri thức và sức thuyết phục của người thầy phải được xây dựng trên nền tảng khoa học với thực tiễn sinh động. Đồng thời, giảng viên cần chủ động cập nhật tri thức mới để bảo đảm tính khoa học, tính thời sự và tính giáo dục trong từng chuyên đề bài giảng. Trong bối cảnh ranh giới giữa đời thực và mạng xã hội ngày càng trở nên mờ nhạt, người thầy cần giữ vững sự chuẩn mực và tính toàn vẹn trong cả môi trường thực lẫn không gian số. Sự chuẩn mực về đạo đức của đội ngũ nhà giáo phải được duy trì đồng bộ, tạo thành hệ giá trị mẫu mực xuyên suốt từ giảng đường cho đến các hoạt động trên môi trường số. Tri thức khoa học dù đúng đắn đến đâu nhưng nếu được truyền tải bằng phương thức cũ, khô cứng, thiếu tính mới mẻ sẽ tự giới hạn phạm vi và hiệu quả tác động. Do đó, đổi mới phương pháp sư phạm từ việc sử dụng công cụ, kỹ thuật truyền thống sang làm chủ công nghệ, kỹ thuật hiện đại là một tất yếu khách quan.
Ngoài ra, nhà giáo cần nâng cao kỹ năng số, khai thác kho dữ liệu mở và vận hành không gian lớp học trực tuyến. Trọng tâm là trang bị năng lực thiết kế học liệu số trực quan và có sức hút (infographic, podcast, video ngắn) với ngôn ngữ hiện đại, phù hợp với năng lực, tâm lý tiếp nhận của sinh viên. Bên cạnh đó, việc nâng cao tính chuẩn mực trong danh tính số của giảng viên là bệ phóng thiết yếu để phát triển kỹ năng quản lý dòng thông tin và định hướng tư tưởng. Khả năng nhận diện sớm, kiểm soát dữ liệu độc hại và hóa giải các xung đột truyền thông chính là thước đo năng lực của đội ngũ giảng viên LLCT hiện nay.
4.2. Cách mạng hóa phương pháp giảng dạy lý luận chính trị, lấy tương tác số làm đòn bẩy, lấy hiệu quả làm thước đo
Giáo dục hiện đại đòi hỏi phải chuyển đổi từ “nhồi nhét” sang “đối thoại” để thuyết phục. Phương thức truyền thụ một chiều, lý thuyết suông là nguyên nhân gây ra sự suy giảm hứng thú học tập của sinh viên, do đó phải chuyển sang hình thức dạy học tương tác, lấy người học làm trung tâm, thúc đẩy tư duy phản biện, sáng tạo trong cách học, cách tạo ra sản phẩm học tập; thúc đẩy đối thoại trực diện và tranh biện khoa học trong học tập, nghiên cứu LLCT.
Trong dạy học hiện nay cần quán triệt sâu sắc phương châm của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Lý luận mà không áp dụng vào thực tế là lý luận suông”4. Công tác giảng dạy LLCT phải gắn với thực tiễn đời sống, xu hướng nghề nghiệp của sinh viên. Do đó, giảng viên cần lựa chọn các vấn đề thời sự, các tình huống thực tế để đưa vào nội dung bài giảng, nhằm làm sáng tỏ các nguyên lý lý luận, kích thích tư duy phản biện tự thân của sinh viên.
Bên cạnh đó, xu thế giáo dục hiện đại đòi hỏi phải tích hợp toàn diện các phương tiện trực quan hóa dữ liệu, từ các công cụ tư duy, học liệu đa phương tiện cho đến hệ thống mô phỏng kỹ thuật. Sự đổi mới này nhằm cụ thể hóa các khái niệm, quy luật, phạm trù lý luận có tính trừu tượng thành những mô hình trực quan, giúp tối ưu hóa khả năng tiếp thu và chuyển hóa tri thức của sinh viên.
4.3. Xây dựng hệ sinh thái giáo dục số theo hướng liên kết giữa nhà trường, không gian mạng và người học
Hệ sinh thái giáo dục trong nhà trường phải thực hiện đồng thời nhiệm vụ “xây” và “chống”. Xây là chú trọng giáo dục, bồi đắp lý tưởng cách mạng, niềm tin chính trị, lòng yêu nước và trách nhiệm công dân cho người học. Chống là chủ động đấu tranh trước các hành vi, phản bác các quan điểm sai trái, ngăn ngừa sự lệch lạc trong nhận thức, ngăn chặn triệt để căn bệnh “thờ ơ chính trị” và vô cảm xã hội.
Đổi mới mặt trận tư tưởng trong nhà trường đòi hỏi giảng viên LLCT phải đa dạng hóa kênh tiếp nhận thông tin thông qua hạ tầng mạng xã hội, biến các nền tảng này thành công cụ giáo dục kiến thức và kỹ năng phòng ngừa rủi ro. Mặt khác, bằng việc dẫn dắt và bảo trợ chuyên môn cho các câu lạc bộ, đội nhóm, diễn đàn thời sự của người học, giảng viên sẽ thiết lập được cơ chế kiểm soát và điều tiết thông tin, đảm bảo tính định hướng chính trị trong đời sống số của sinh viên.
Ngoài ra, các cơ sở đào tạo cần tối ưu hóa hiệu quả các phong trào hành động cách mạng, trọng tâm là xây dựng hình mẫu sinh viên sở hữu “bản lĩnh số” vững vàng. Tiến trình này đòi hỏi sinh viên phải tự chuyển dịch từ chủ thể tiếp nhận thông tin sang chủ thể tự giác, có năng lực tự đề kháng và chủ động lan tỏa các hệ giá trị nhân văn trong cộng đồng.
Mục tiêu trên cần được cụ thể hóa thông qua các cơ chế triển khai đồng bộ, bao gồm:
Tổ chức các diễn đàn khoa học mang tính phản biện nhằm nhận diện và kiến giải các dòng thông tin sai lệch;
Kiện toàn mạng lưới truyền thông nội bộ do sinh viên là chủ;
Phối hợp với tổ chức Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên trang bị kỹ năng an ninh mạng và duy trì các mô hình cân bằng giữa không gian số với thực tiễn đời sống học đường.
4.4. Hoàn thiện cơ chế, chính sách bảo vệ và khuyến khích giảng viên lý luận chính trị tham gia đấu tranh trên không gian mạng
Để xây dựng phòng tuyến tư tưởng vững chắc, nhà trường cần ưu tiên nguồn lực cho mục tiêu hiện đại hóa công nghệ, hình thành các trung tâm học liệu số và công cụ tương tác thông minh hỗ trợ giảng dạy.
Trên nền tảng hạ tầng số hiện đại đó, việc nâng tầm đội ngũ giảng viên LLCT phải được thực hiện đồng thời trên cả ba phương diện:
Bồi dưỡng năng lực tác chiến không gian mạng;
Xây dựng tiêu chí tôn vinh sản phẩm khoa học chính luận thực chất;
Áp dụng quy chế đặc thù về giờ giảng nhằm giải phóng áp lực hành chính cho người thầy.
Việc đổi mới này giúp giảng viên có đủ điều kiện tâm lực và thời gian để kiến tạo các nội dung số có sức thuyết phục. Đồng thời giải pháp mang tính bước ngoặt là nhà trường phải phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để hình thành “lá chắn pháp lý” và kỹ thuật, bảo đảm an toàn toàn diện cho giảng viên, giúp họ yên tâm đứng vững trước trận tuyến tư tưởng, trực diện bẻ gãy các luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch trên không gian mạng.
III. KẾT LUẬN
Trận địa tư tưởng thời đại mới đã dịch chuyển mạnh mẽ theo sự bùng nổ của hạ tầng số, biến các nền tảng mạng xã hội thành địa bàn chiến lược quyết định sự ổn định chính trị. Đây chính là không gian tương tác cơ bản, tác động trực tiếp đến định hình thế giới quan và lập trường chính trị của học sinh sinh viên. Đứng trước xu thế không thể đảo ngược đó, công tác chính trị tư tưởng học đường tuyệt đối không được phép đặt mình bên ngoài dòng chảy công nghệ. Thay vào đó, nhà trường phải tiên phong đổi mới phương thức giáo dục để giữ vai trò định hướng và củng cố bản lĩnh chính trị cho sinh viên.
Sự chuyển dịch bối cảnh đặt lên vai đội ngũ nhà giáo giảng dạy LLCT những yêu cầu cấp thiết. Họ không chỉ là những người diễn giải lý thuyết học thuật trên bục giảng, mà phải đảm nhiệm vai trò kiến trúc sư định hình niềm tin, lý tưởng và thực sự trở thành chiến sĩ tiên phong trên mặt trận số. Việc phát huy tối đa tiềm năng của đội ngũ nhà giáo này chính là phương sách nền tảng, có ý nghĩa quyết định nhằm thiết lập “trận tuyến phòng thủ tư tưởng” vững chắc ngay từ không gian học đường, tạo chiều sâu lan tỏa ra toàn xã hội.
Hành trình hiện đại hóa năng lực và chuyển hóa bản lĩnh cho lực lượng giảng viên LLCT là một chiến lược dài hạn, đảm bảo cho sự phát triển bền vững của đất nước. Để hiện thực hóa mục tiêu mang tầm vóc chiến lược đó, cần có cơ chế vận hành đồng bộ mang tính hệ thống, lấy các cơ sở giáo dục và đào tạo làm bệ phóng. Khi mỗi bài giảng lý luận đều kết tinh dòng chảy thực tiễn, mỗi thông điệp đấu tranh đạt đến độ sắc sảo về học thuật và mỗi học liệu số tích cực được phủ sóng rộng rãi, đó chính là những xung lực mạnh mẽ để củng cố thế trận lòng dân, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số hóa toàn diện./.
Tài liệu trích dẫn
- DataReportal (2025), Digital 2025: Vietnam (Báo cáo dữ liệu số Việt Nam năm 2025).
- Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 372.
- Viện Nghiên cứu Thanh niên (2025), Báo cáo điều tra thanh thiếu niên Việt Nam năm 2025, Hà Nội.
- Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, Tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 274.
